umon (μMon) – lekki monitor systemu CPU/RAM/HDD/LAN

umon (MicroMon) to lekki monitor systemu w stylu htop, dostępny w dwóch implementacjach: Python oraz C. Narzędzie dostarcza w czasie rzeczywistym informacji o wykorzystaniu CPU, pamięci RAM i SWAP, dysków oraz aktywności sieciowej bezpośrednio w terminalu. Jest proste, wydajne, przenośne i w pełni konfigurowalne za pomocą opcji wiersza poleceń.

GitHub: github.com/IgorBrzezek/umon

Do czego służy umon?

Program pozwala w prosty i czytelny sposób obserwować obciążenie systemu bez konieczności uruchamiania ciężkich narzędzi graficznych czy rozbudowanych monitorów. umon sprawdza się w wielu scenariuszach:

• Diagnostyka wydajności – szybkie sprawdzenie, dlaczego system działa wolno.
• Monitorowanie serwerów – lekki monitoring w sesji SSH.
• Testy obciążeniowe – obserwacja wpływu aplikacji na zasoby w czasie rzeczywistym.
• Rejestracja danych – eksport danych do CSV w celu późniejszej analizy.
• Administracja systemem – podgląd użycia CPU, pamięci, dysków i sieci w jednym miejscu.

Jak to działa – mechanizm wewnętrzny

Po uruchomieniu umon przechodzi w pętlę monitorującą z konfigurowalnym interwałem odświeżania (domyślnie 250 ms). W każdej iteracji program:

1. Pobiera dane o CPU – korzysta z psutil.cpu_percent() do odczytu całkowitego wykorzystania CPU oraz użycia poszczególnych rdzeni. Dla stabilności wyniki są uśredniane z kilku próbek (domyślnie 3).
2. Pobiera dane o pamięci – odczytuje statystyki RAM i SWAP przez psutil.virtual_memory() i psutil.swap_memory().
3. Pobiera dane o dyskach – skanuje wszystkie zamontowane partycje przez psutil.disk_partitions() i psutil.disk_usage().
4. Pobiera dane o sieci – odczytuje liczniki wysłanych i odebranych bajtów przez psutil.net_io_counters(pernic=True) i oblicza prędkość na podstawie różnicy między próbkami.
5. Wyświetla dane – rysuje kolorowe paski postępu ASCII w terminalu, używając sekwencji ANSI. Program przełącza się w alternatywny bufor ekranu, aby uniknąć scrollowania terminala.

Program kończy działanie po naciśnięciu Ctrl+C, przywracając oryginalny bufor ekranu i kursor.

Wymagania

Wersja Python

• Python 3 – interpreter Python w wersji 3.
• Biblioteka psutil – niezbędna do odczytu statystyk systemowych. Instalacja: pip install psutil.
• Biblioteka colorama – opcjonalna, zalecana na Windows do obsługi kolorów ANSI. Instalacja: pip install colorama.

Wersja C (Windows)

• Windows 10 (wersja 1511 lub nowsza) – do obsługi kolorów ANSI.
• Żadnych zewnętrznych bibliotek – plik wykonywalny jest statycznie linkowany.
• Do kompilacji: MinGW-w64, Visual Studio lub krzyżowe kompilowanie z Linuxa.

Instalacja i uruchomienie

Python

Wystarczy pobrać plik umon.py z repozytorium i uruchomić:

pip install psutil colorama python umon.py [opcje]

C (Windows)

Pobrać skompilowany plik umon.exe lub skompilować samodzielnie:

gcc -O2 -Wall -static -o umon.exe umon_win.c -liphlpapi -lpsapi -lnetapi32 -ladvapi32 -lws2_32 umon.exe [opcje]

Opcje wiersza poleceń – szczegółowy opis

Pomoc

Opcja	Opis
-h	Krótka, jednoliniowa pomoc.
--help	Rozszerzona pomoc z przykładami.

Wybór wyświetlanych danych

Opcja	Opis
--cpu	Wyświetla tylko informacje o CPU.
--cpulist	Wyświetla rdzenie CPU jako pionową listę z indywidualnymi paskami postępu.
--mem	Wyświetla tylko informacje o pamięci RAM i SWAP.
--disks	Wyświetla tylko użycie dysków dla wszystkich zamontowanych partycji.
--net [INTERFEJS]	Wyświetla tylko informacje o sieci. Opcjonalnie można podać nazwę interfejsu (np. –net Ethernet).
--netlist	Wyświetla listę interfejsów sieciowych i kończy działanie.

Dostosowanie wyświetlania

Opcja	Opis	Domyślnie
--mono	Tryb monochromatyczny – wyłącza kolory ANSI.	kolory włączone
--interval MS	Interwał odświeżania w milisekundach (minimum 50 ms).	250 ms
--log NAZWA.csv	Zapisuje dane do pliku CSV przy każdym odświeżeniu.	brak
--sysinfo	Wyświetla szczegółowe informacje o systemie i kończy działanie.	–

Przykłady użycia

1. Domyślne uruchomienie (CPU, RAM, Dyski, sieć)

python umon.py

Wyświetla wszystkie dostępne statystyki z kolorowymi paskami postępu, odświeżane co 250 ms.

2. Monitorowanie tylko CPU z listą rdzeni

python umon.py --cpulist

Pokazuje każdy rdzeń CPU w osobnej linii z indywidualnym paskiem postępu. Przydatne na maszynach z wieloma rdzeniami.

3. Monitorowanie sieci dla konkretnego interfejsu

python umon.py --net Ethernet

Wyświetla tylko prędkość pobierania (DN) i wysyłania (UP) dla interfejsu Ethernet z paskami postępu.

4. CPU z logowaniem do CSV i interwałem 500 ms

python umon.py --cpu --interval 500 --log cpu_data.csv

Monitoruje tylko CPU z odświeżaniem co 500 ms i zapisuje wszystkie odczyty do pliku CSV.

5. Wyświetlenie informacji o systemie

python umon.py --sysinfo

Pokazuje szczegółowe dane: wersję OS, liczbę rdzeni fizycznych i logicznych, częstotliwość CPU, całkowitą i dostępną pamięć RAM, informacje o SWAPie.

6. Wersja C z interwałem 1 sekunda i logowaniem

umon.exe --cpu --mem --interval 1000 --log performance.csv

Samodzielny plik wykonywalny monitorujący CPU i pamięć co sekundę z zapisem do pliku CSV.

7. Wyświetlenie listy interfejsów sieciowych

python umon.py --netlist

Pokazuje wszystkie interfejsy sieciowe z adresami IP (IPv4, IPv6), adresem MAC, statusem, szybkością łącza i MTU, po czym kończy działanie.

8. Tryb monochromatyczny

python umon.py --mono

Uruchamia monitor bez kolorów ANSI – przydatne na terminalach, które nie obsługują sekwencji ANSI.

Kodowanie kolorami

Oba wydania używają kodowania kolorami dla łatwej interpretacji wizualnej:

• Zielony – niskie użycie (poniżej 33%): system jest zdrowy.
• Żółty – średnie użycie (34-66%): monitorować uważnie.
• Czerwony – wysokie użycie (powyżej 66%): wymaga uwagi.

Różnice między wersją Python a C

Cecha	Python	C (Windows)
Zależności	psutil, colorama	Brak (statycznie linkowany)
Systemy	Linux, macOS, Windows	Windows 10+
Rozmiar pliku	~25 KB (kod)	~100-200 KB (EXE)
Wydajność	Interpretowany	Natywny, skompilowany
Antymigotanie	Alternatywny bufor ekranu	Bezpośrednie API konsoli Windows
Wersja	0.0.3	0.0.4

Poza tymi różnicami technicznymi obie wersje oferują ten sam zestaw funkcji i opcji.

Logowanie do CSV

Opcja --log pozwala zapisywać dane monitoringowe do pliku CSV do późniejszej analizy. Log zawiera:

• Znacznik czasowy dla każdego odczytu.
• Procentowe użycie CPU (całkowite i na rdzeń).
• Użycie pamięci RAM i SWAP.
• Użycie dysku dla każdej zamontowanej partycji.
• Prędkości sieciowe (RX/TX) dla każdego interfejsu.

Najczęstsze problemy i ich rozwiązania

• „Error: psutil is required” – nie zainstalowano biblioteki psutil. Wykonaj pip install psutil.
• Brak kolorów na Windows – zainstaluj colorama (pip install colorama) lub użyj terminala Windows Terminal zamiast starego Command Prompt.
• Kolor nie działa w wersji C – system Windows musi być w wersji 1511 lub nowszej. Użyj opcji --mono dla trybu monochromatycznego.
• Monitor sieci pokazuje „Waiting for first sample…” – to normalne. Monitorowanie sieci wymaga co najmniej dwóch próbek do obliczenia prędkości. Komunikat zniknie po pierwszym odświeżeniu.
• Wartości CPU skaczą – program domyślnie uśrednia wyniki z 3 próbek dla stabilności. Możesz zwiększyć liczbę próbek, modyfikując parametr samples w kodzie.

Zatrzymywanie programu

Naciśnij Ctrl+C w oknie terminala. Program przywraca oryginalny bufor ekranu, pokazuje kursor i kończy działanie. Jeśli logowanie do CSV jest włączone, plik CSV jest bezpiecznie zamykany.

Podsumowanie

umon (MicroMon) to lekkie, a jednocześnie funkcjonalne narzędzie do monitorowania zasobów systemu w czasie rzeczywistym. Dzięki dwóm implementacjom (Python i C) sprawdzi się zarówno w codziennej pracy administratora, jak i w zautomatyzowanych skryptach monitorujących. Bogaty zestaw opcji (selektywny wybór danych, konfigurowalny interwał, logowanie do CSV, kodowanie kolorami) czyni go uniwersalnym rozwiązaniem do diagnostyki i monitorowania systemów.

Wersja C oferuje dodatkowo całkowitą niezależność – pojedynczy plik wykonywalny bez żadnych zależności, idealny do przenośnego monitorowania na systemach Windows. Źródła: github.com/IgorBrzezek/umon.